Perły Krajobrazu Bazylika Św Jadwigi w Trzebnicy

Trzebnicka Bazylika Św Jadwigi od wielu, wielu lat jest celem jesiennych pielgrzymek wiernych. Patronka Śląska Św Jadwiga zapisała się w historii  Ślaska jako doskonała organizatorka życia młodych panien w początkach XIII wieku. Poniżej przytaczam słowa znawcy dziejów św Jadwigi i Klasztoru Trzebnickiego: Ks Antoniego Kiełbasy (1938-2010) salwatorianina, historyka, profesora Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu.

Ks. Antoni KIEŁBASA SDS

KLASZTOR

W 1202 roku książę Henryk Brodaty ufundował w Trzebnicy „na własnej ziemi i własnym kosztem’ klasztor żeński. Przy zakładaniu klasztoru miała też swój szczególny udział świętobliwa małżonka fundatora, Jadwiga. W planach Księżnej fundacja trzebnicka miała być ośrodkiem podniesienia poziomu życia religijnego niewiast. Miała też się uczyć wychowaniu dziewcząt, aby mogły się przygotować do swoich zadań życiowych. Nadto zakonnice miały zająć się chorymi, pielgrzymami i sierotami. Pierwsze zakonnice przybyły na Śląsk z Bambergu, z klasztoru benedyktynek Świętego Teodora. Biskup wrocławski Cyprian zainstalował konwent sióstr w Trzebnicy w dniu 13 stycznia 1203 roku. Siostry zamieszkały najpierw w klasztorze prowizorycznym, którego lokalizacji trzeba szukać prawdopodobnie w pobliżu kościoła św Piotra. Na miejsce budowy klasztoru i kościoła książę wybrał teren odległy o około 750 metrów od centrum miejscowości Trzebnica. Budowa wspomnianych obiektów trwała kilkanaście lat. Prawdopodobnie w 1218 roku budowa klasztoru była zakończona. Konwent sióstr został przyjęty do kongregacji cysterskiej. Mniszki trzebnickie, zależne dotąd od opata w Pforcie, otrzymały nowego opiekuna w osobie opata lubiąskiego i w ten sposób, jako pierwszy klasztor żeński w Polsce, weszły do zakonu cystersów.

Wybudowany w XIII wieku klasztor być o połowę mniejszy od aktualnej budowli klasztornej w Trzebnicy. W 1697 roku ksieni Katarzyna z Wierzbna Pawłowska rozpoczęła budowę obecnego klasztoru. Dzieło doprowadziła do końca w 1726 roku ksieni Benedykta Marianna Biernacka. Pracami kierował mistrz Jan Jerzy Kalkbrenner. Powstał ogromny czworobok zabudowań klasztornych o wymiarach 115 x 88 metrów, z dwoma dziedzińcami wewnętrznymi. Płaską fasadę, członowaną pilastrami, ożywiają dwa reprezentacyjne portale, uzupełnione dekoracją rzeźbiarską. Zamknięcia boczne stanowią dwa mniejsze pawilony z kopulastymi dachami i wieżyczkami. Podczas stawiania nowego klasztoru, ówczesne zakonnice, aby uczcić miejsce przebywania Świętej Jadwigi, wybudowały na dziedzińcu kaplicę, która miała symbolizować celę świętej. Po kasacie klasztoru, gdy w budynku mieściła się fabryka sukna, ze względów praktycznych przeprowadzono szereg adaptacji, między innymi w 1837 roku zburzono kaplicę Świętej Jadwigi. Dzisiaj na dziedzińcu stoi jedynie figura Patronki Sląska.

Portal północny (przez który obecnie wchodzi się do klasztoru) został ufundowany w 1724 roku przez ksienię B. M. Biernacką. Przedstawia on Matkę Boską z Dzieciątkiem, świętą Jadwigę, jej nauczycielkę, ksienię Petrissę. Na postumentach przed portalem stoją święta Scholastyka i święta Humbelina.

Figura świętego Jana Nepomucena, umieszczona przed bazyliką na wysokim cokole została postawiona przez ksienię Zofię Korczyńską w 1738 r. Za czasów ksieni Bernardy Paczyńskiej z Tenczyna rozpoczęto w 1754 roku wznoszenie budynków administracyjnych przy obecnej ulicy Henryka Brodatego. Do dzisiaj zachował się tylko jeden który od 1958 roku jest domem zakonnym Salwatorianów.

Tekst pochodzi z Książeczki Cysterki Trzebnickie, wydanej w 1994 roku przez PTTK oddział Wrocławski